Wat is Asbest?

Asbest is een verzamelnaam voor een aantal voorkomende mineralen (silicaten). Het is een mineraal gesteente die is opgebouwd uit fijne, microscopisch kleine kristallijne vezels. Asbest is een natuurlijk product. Het is een delfstof (mineraal gesteente) ontgonnen werd o.a. in Canada maar nog steeds in onder andere Zuid-Amerika en Rusland.

Asbest heeft een aantal unieke eigenschappen. Het is al eeuwen bekend en in gebruik, maar vooral in de twintigste eeuw was het erg populair.
Die toename in gebruik zorgde ook voor een aanzienlijke toename van het aantal ernstig zieken. Daarom werd het gebruik van asbest verboden.

Asbest is sterk, slijtvast, isolerend, brandwerend en bovendien goedkoop. Het materiaal werd daarom na 1945 (na WO II) tot in de jaren tachtig veelvuldig verwerkt in allerhanden bouwmaterialen in de bouw.  Het materiaal werd in ontzettend veel toepassingen verwerkt omwille van zijn vuurbestendigheid, zijn kenmerken als thermisch en akoestisch isolerend middel en als anti-condensatiebekleding. Zo werd het toegepast in gebouwen, woningen en installaties.

Het komt frequent voor in gebouwen: van het beruchte spuitasbest tot asbestcementen golfplaten. Men kan het vinden in tegels en vloerbekledingen, roofingproducten, branddeuren, rond leidingen, rondom verwarmingketels, in bekleding van muren, plafonds, stutbalken. Men treft het ook aan in allerhande machines, industriële installaties en zelfs in persoonlijke beschermingsmiddelen.

Tot duidelijk werd dat mensen die asbestvezels inademen ziek kunnen worden. Het kan jaren duren voor er gezondheidsklachten zijn. Maar het kan uiteindelijk longkanker, longvlieskanker, buikvlieskanker of stoflongen veroorzaken.

Sinds 1998 is het verboden om asbesthoudende materialen te produceren, te verhandelen of te hergebruiken. In woningen die voor 2001 werden gebouwd of verbouwd zijn er mogelijk asbesthoudende materialen aanwezig en bestaat de kans op blootstelling aan asbestvezels.

Soorten asbest

We kunnen Asbestvezels onder verdelen in twee hoofdgroepen:

  • de spiraalvormige of serpentijnachtige, waaronder chrysotiel (ofwel witte asbest);
  • de rechte of amfiboolachtige, waaronder crocidoliet (blauwe asbest), amosiet (bruine asbest), anthophylliet (geel), tremoliet (grijs) en actinoliet (groen)

Drie soorten asbest (Chrysotiel, amosiet en crocidoliet) werden op grote schaal verwerkt in ondermeer bouwmaterialen omwille van hun brandwerende en isolerende eigenschappen of als wapening in cement en andere bindmiddelen. In 1979 werd in België omwille van de gezondheidsrisico’s het toepassen van asbest als spuitlaag (flocage) voor het verhogen van de brandweerstand van een gebouw reeds verboden. Andere asbestmaterialen werden pas later verboden met uiteindelijk een totaal verbod op het gebruik van asbest in bouwmaterialen eind 1998. Een aantal uitzonderlijke industriële toepassingen werd nog toegelaten tot 2005.

Verschillende toepassingen

Asbest is gevonden in verschillende materialen in Nederland. De bekendste toepassingen zijn:

  • asbestcement (golfplaten, bouwmateriaal, waterleiding);
  • asbesttextiel (brandweerpakken, gordijnen);
  • asbestpapier/karton (vloerbedekking, plaatmateriaal);
  • asbest-remvoeringen (auto, vrachtwagen, bus, trein);
  • asbestisolatie (ovens, ketels, leidingen, schepen);
  • asbesthoudende pakkingen (industrie, verwarming).